Posts

วันแรกหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า คุณทำอะไรได้บ้าง — และอะไรที่ไม่ควรรอ

Image
  ตื่นมาวันแรกหลังผ่าตัด...เท้าแตะพื้น หัวใจเต้นแรง มีสายน้ำเกลืออยู่ที่แขน สายระบายที่ขา พยาบาลบอกว่า "วันนี้ต้องลุกเดิน" คุณป้าวิไล อายุ 68 ปี นึกภาพไว้แล้วว่าผ่าตัดแล้วต้องนอนพักนาน แต่เช้าวันแรก นักกายภาพก็เดินเข้ามา พร้อมไม้เท้า "กลัวเจ็บมากครับ ลุกได้เลยเหรอ?" บทความนี้จะตอบทุกคำถามที่คนไข้มักถามหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ตั้งแต่วันแรกจนถึงกลับบ้าน ครับ ―――――――――――――――――――――――― วันแรกหลังผ่าตัดเข่า คุณทำอะไรได้บ้าง — และอะไรที่ไม่ควรรอ ―――――――――――――――――――――――― ก่อนนอนคืนก่อนผ่าตัด หลายคนยังเดินขึ้นบันไดเองได้ แต่เพราะข้อเข่าเสื่อมหนักมานาน ทุกก้าวในช่วงหลายปีที่ผ่านมามีแต่ "ปวด" การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Total Knee Replacement) คือการเปลี่ยนผิวข้อที่สึกหรอออก แล้วใส่ข้อเทียมที่ทำจากโลหะและพลาสติกชนิดพิเศษเข้าไปแทน สิ่งที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้คือ...การฟื้นตัวที่ดีที่สุดไม่ได้เริ่มตอนออกจากโรงพยาบาล มันเริ่มตั้งแต่วันแรกที่ตื่นขึ้นมาหลังผ่าตัด ―――――――――――――――――――――――― 🩺 ทำความเข้าใจก่อน: ทำไมต้องรีบลุก? หลังผ่าตัดใหญ่ ร่างกายอยู่ในสภาวะที่เลือดไหลช้าลง ถ...

ก้อนที่หลังเลื่อนไปมาได้ ไม่เจ็บ แต่ค่อยๆโตขึ้น...เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มกังวลว่าเป็นเนื้อร้าย

Image
  คลำเจอก้อนนิ่มๆที่หลัง กดแล้วเลื่อนหนีไปมาเหมือนลูกแก้วใต้ผิว เป็นมาเกือบปีไม่เคยเจ็บ แต่ช่วงนี้เริ่มโตขึ้น และเวลานอนหงายทับโดนสะบักทีไร เจ็บทุกที ก้อนแบบนี้ส่วนใหญ่ไม่ใช่เนื้อร้าย แต่มีสัญญาณ "สองอย่าง" ที่บอกว่าถึงเวลาต้องตรวจให้ชัด ไม่ใช่ปล่อยดูอาการต่อไปเรื่อยๆ ―――――――――――――――――――――――― ก้อนที่หลังเลื่อนไปมาได้ ไม่เจ็บ แต่ค่อยๆโตขึ้น...เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มกังวลว่าเป็นเนื้อร้าย ―――――――――――――――――――――――― หลายคนมีก้อนนิ่มๆใต้ผิวหนังอยู่กับตัวเป็นปีโดยไม่รู้ตัว เพราะมันไม่เจ็บ ไม่แดง ไม่มีอะไรเตือน จนวันหนึ่งเริ่มสังเกตว่ามันโตขึ้น หรือเริ่มเจ็บเวลาเผลอไปทับ คำถามแรกที่ผุดขึ้นมาในใจเกือบทุกคนคือ "นี่มันมะเร็งหรือเปล่า" ความจริงคือก้อนใต้ผิวหนังส่วนใหญ่ไม่ใช่เนื้อร้าย แต่ก็มีบางสัญญาณที่เราไม่ควรมองข้าม วันนี้หมอจะเล่าให้ฟังว่าก้อนแบบนี้คืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร และจุดไหนที่บอกว่า "ถึงเวลาต้องไปตรวจแล้ว" มาเริ่มจากเรื่องของคนไข้คนหนึ่งกันก่อนครับ คุณกานต์ (นามสมมติ) วัย 36 ปี คลำเจอก้อนนิ่มๆที่หลังมาเกือบปี ตอนแรกเป็นก้อนเล็กๆอยู่ค่อนข้างสูง ไม่เจ็บเลย จ...

ก้อนไขมันในร่างกาย เมื่อไหร่ที่ "ปล่อยไว้" คือการเดิมพันที่ไม่คุ้ม

Image
  ก้อนไขมันที่ขาก้อนนี้ใหญ่ถึง 15 เซนติเมตร แต่คนไข้แทบไม่รู้สึกอะไรเลย เพราะมันซ่อนลึกอยู่ในกล้ามเนื้อ ไม่เจ็บ ไม่กดเจอง่าย กว่าจะเจอก็ตอนทำคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าด้วยเรื่องอื่น และนี่คือจุดที่การตัดสินใจผิดเพียงครั้งเดียว อาจทำให้เสียโอกาสรักษาตอนที่ยังง่ายที่สุดไปตลอด ―――――――――――――――――――――――― ก้อนไขมันในร่างกาย เมื่อไหร่ที่ "ปล่อยไว้" คือการเดิมพันที่ไม่คุ้ม ―――――――――――――――――――――――― หลายคนเคยคลำเจอก้อนนิ่มๆ ใต้ผิวหนัง ไปหาหมอแล้วได้คำตอบว่า "ก้อนไขมันธรรมดา ไม่เป็นไร" ส่วนใหญ่ก็จริงครับ ก้อนไขมันใต้ผิวหนังที่พบบ่อยมักไม่อันตราย แต่มีก้อนไขมันอีกกลุ่มหนึ่งที่ไม่ควรชะล่าใจ และเคสที่หมอจะเล่าให้ฟังวันนี้คือตัวอย่างที่ดีมาก คุณป้าวัย 66 ปี ตรวจพบก้อนในกล้ามเนื้อน่องด้านขวาโดยบังเอิญ ก้อนนี้อยู่ลึก ฝังในกล้ามเนื้อ ขนาดยาวถึงราว 15 เซนติเมตร ผลคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าบอกว่า "น่าจะเป็นก้อนไขมันธรรมดา แต่เพราะอยู่ลึกและขนาดใหญ่ จึงยังตัดความเป็นไปได้ของเนื้องอกไขมันชนิดผิดปกติออกไม่ได้" นี่แหละครับคือโจทย์ที่หมอกระดูกและข้อต้องตัดสินใจ ―――――――――――――――――――――――― ก้อนไขมันมี...

ก้อนที่คอมา 5 ปี ไม่โตขึ้นเลย... สรุปแล้วมันคือระเบิดเวลา หรือแค่เนื้อส่วนเกิน?

Image
  “มีก้อนที่คอมา 5 ปี ไม่โตขึ้นเลย... สรุปแล้วมันคือระเบิดเวลา หรือแค่เนื้อส่วนเกิน?”  หลายคนคงตกใจไม่น้อยเวลาคลำเจออะไรแปลกปลอมบนร่างกาย โดยเฉพาะที่ “คอ” ซึ่งเป็นจุดรวมของเส้นเลือดและเส้นประสาทสำคัญ แต่พอเห็นว่ามันอยู่กับเรามานานหลายปีแถมไม่โตขึ้น ก็อาจจะชะล่าใจจนลืมตรวจเช็กให้แน่ใจ “หมอครับ มันอยู่กับผมมานานจนเป็นเพื่อนกันไปแล้ว” วันก่อนมีคนไข้ชายวัยกลางคน (สมมติว่าชื่อคุณชัย) มาหาหมอด้วยอาการปวดเข่า แต่พอหมอตรวจร่างกายสายตาก็เหลือบไปเห็นก้อนนูนที่ลำคอด้านข้างชัดเจน ขนาดประมาณลูกมะนาวเล็กๆ หรือราว 4 เซนติเมตร พอทักคุณชัยแกก็หัวเราะแล้วบอกว่า “อ๋อ ก้อนนี้เหรอครับหมอ มันอยู่มา 5 ปีแล้วครับ ไม่เจ็บ ไม่โตขึ้นเลย ผมเลยคิดว่าคงไม่เป็นไรมั้งครับ” เชื่อไหมครับว่ากรณีแบบคุณชัยมีเยอะมาก คือการมี  “ก้อนนิ่ง”  ที่ดูเหมือนไม่มีอันตราย แต่มันกำลังรอคำตอบที่ชัดเจนจากหมออยู่ครับ ก้อนที่คอ 5 ปีไม่เปลี่ยน... บอกอะไรเราได้บ้าง? ในมุมมองของหมอกระดูกและข้อที่ต้องดูครอบคลุมไปถึงเส้นประสาทและกล้ามเนื้อบริเวณคอ ก้อนที่อยู่มานานขนาดนี้มักจะเอนเอียงไปทาง  “เนื้องอกชนิดธรรมดา” (Benign T...

มีก้อนนิ่มๆ ขึ้นทั่วตัว... นี่มัน 'ก้อนไขมัน' หรือ 'ก้อนเส้นประสาท' กันแน่?" ข้อสังเกตสำคัญที่คนมีก้อนต้องรู้!

Image
  มีก้อนนิ่มๆ ขึ้นทั่วตัว... นี่มัน 'ก้อนไขมัน' หรือ 'ก้อนเส้นประสาท' กันแน่?" ข้อสังเกตสำคัญที่คนมีก้อนต้องรู้! "หมอครับ ผมเริ่มมีก้อนนิ่มๆ เล็กๆ ทั่วตัวมาเป็นปีแล้ว ตอนแรกนึกว่าเป็นก้อนไขมันธรรมดา แต่เห็นมันเยอะขึ้นเรื่อยๆ บางก้อนก็เจ็บแปล๊บๆ ด้วย แบบนี้มันต่างกับก้อนไขมันทั่วไปไหมครับ?" คำถามจากคุณสุทธิ (นามสมมติ) วัย 40 ปี สะท้อนความกังวลของคนที่มีก้อนขึ้นตามร่างกายหลายจุด ซึ่งบ่อยครั้งที่ก้อนเหล่านี้ดูคล้ายกัน แต่มีที่มาและผลกระทบที่ต่างกันมากครับ วันนี้หมอจะมาแยกแยะความแตกต่างระหว่าง  "ก้อนไขมัน (Cutaneous Lipoma)"  กับ  "ก้อนเนื้องอกเส้นประสาท (Cutaneous Neurofibromatosis)"  ให้เข้าใจง่ายๆ ครับ ก้อนไขมัน (Cutaneous Lipoma): เพื่อนสนิทใต้ผิวหนัง ลักษณะ:  ก้อนนิ่มๆ หยุ่นๆ เหมือนยางลบ ขอบเขตชัดเจน คลำแล้วขยับไปมาได้ง่ายใต้ผิวหนัง ตำแหน่ง:  ขึ้นได้ทุกที่ที่มีไขมันสะสม เช่น แขน ขา ลำตัว หน้าท้อง คอ จำนวน:  ส่วนใหญ่มักมีแค่ 1-2 ก้อน แต่บางคนก็มีได้หลายก้อน (Multiple Lipomas) อาการ:  มักไม่เจ็บปวดใดๆ เว้นแต่จะไปกดทับเส้นประสาท หรืออยู่...

"หมอครับ... ก้อนที่คองอันนี้มันอันตรายไหม?" สารพัดก้อนตามตัว เรื่องใกล้ตัวที่ไม่อยากให้เดาเอง

Image
  "หมอครับ... ก้อนที่คออันนี้มันอันตรายไหม?" สารพัดก้อนตามตัว เรื่องใกล้ตัวที่ไม่อยากให้เดาเอง "คุณหมอคะ ช่วยดูหน่อยค่ะ ก้อนที่หลังใบหูเนี่ย มันกลิ้งไปมาได้ เป็นมาเป็นเดือนแล้ว ไม่กล้าไปหาหมอเพราะกลัวจะเป็นเนื้อร้าย..." นี่คือประโยคยอดฮิตที่ผมมักจะได้ยินในห้องตรวจบ่อยๆ ครับ เชื่อไหมครับว่า ร้อยละ 80 ของคนที่คลำเจอก้อนตามตัว มักจะเริ่มต้นด้วยความกังวลใจ นอนไม่หลับ ไปค้น Google แล้วภาพมะเร็งก็ลอยมา จนบางคนกลัวจนไม่ยอมมาหาหมอ ซึ่งจริงๆ แล้ว "ก้อน" ที่เราคลำได้ มีทั้งแบบที่เป็นมิตรและแบบที่ต้องเฝ้าระวังครับ วันนี้ผมจะมาชวนคุยเรื่องก้อนๆ บนร่างกายแบบภาษาบ้านๆ ให้เข้าใจง่ายที่สุด เพื่อให้ทุกคนสำรวจตัวเองได้อย่างถูกวิธีและลดความกังวลที่เกินเหตุไปครับ ความจริงของ "ก้อน" ที่เราคลำเจอ ร่างกายของเราประกอบด้วยชั้นผิวหนัง ไขมัน กล้ามเนื้อ และเส้นเลือดครับ เมื่อไหร่ก็ตามที่มีความผิดปกติเกิดขึ้นในชั้นเหล่านี้ มันก็จะนูนขึ้นมาให้เราเห็นหรือคลำได้ ซึ่งก้อนส่วนใหญ่ที่คนไทยคลำเจอมักจะเป็น "ก้อนไขมัน" หรือ "ก้อนถุงน้ำ" ซึ่งไม่ใช่เนื้อร้ายครับ แ...

ตุ่มแดงปริศนาที่ปลายนิ้ว... ชนทีไรเจ็บ (เนื้องอกหลอดเลือดที่นิ้วมือ : Hemangioma)

Image
​ ตุ่มแดงปริศนาที่ปลายนิ้ว... ชนทีไรเจ็บ (เนื้องอกหลอดเลือดที่นิ้วมือ : Hemangioma) เคยเป็นไหมครับ? อยู่ดีๆ ก็มี  "ตุ่มนูนแดงๆ หรือม่วงๆ"  โผล่ขึ้นมาที่ปลายนิ้ว โดยเฉพาะนิ้วชี้ข้างถนัด จะหยิบจับอะไรก็ลำบาก เพราะพอไปโดนปุ๊บ... เจ็บปั๊บ! หลายคนเข้าใจผิด คิดว่าเป็น "หูด" หรือ "ตุ่มพองธรรมดา" เลยพยายามจะไปแกะ ไปเจาะมันออก ยิ่งเจาะยิ่งเลือดสาด ยิ่งเจ็บกว่าเดิม วันนี้หมอเก่งจะพามาทำความรู้จักกับเจ้าตุ่มเจ้าปัญหานี้ ที่ทางการแพทย์เรียกว่า  "เนื้องอกหลอดเลือด (Hemangioma)"  มันมาได้อย่างไร อันตรายไหม และจะจัดการกับมันยังไงดี... ตามหมอมาเลยครับ ความจริงที่หมออยากบอก (ฉบับเข้าใจง่าย) ตุ่มแดงๆ ม่วงๆ ที่ขึ้นที่นิ้วแบบนี้ จริงๆ แล้วมันคือ  "ก้อนไหมพรมของเส้นเลือด"  ครับ ลองจินตนาการดูนะครับ ปกติเส้นเลือดฝอยในนิ้วเราจะเรียงตัวสวยงามเหมือนท่อน้ำเล็กๆ ที่ส่งเลือดไปเลี้ยงปลายเล็บ แต่เจ้า "เนื้องอกหลอดเลือด" (Hemangioma) เนี่ย มันคือการที่เส้นเลือดเหล่านั้นเกิดการแบ่งตัวผิดปกติ จนพันกันยุ่งเหยิงเป็นก้อนกลมๆ เหมือนก้อนไหมพรม พอเลือดมันเข้าไปกระจ...